Szkoła Podstawowa nr 30 im. por. Michała Brzeskiego w Częstochowie

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM

DORADZTWA ZAWODOWEGO

Szkoły Podstawowej nr 30

im. por. M. Brzeskiego

w Częstochowie.

Podstawy prawne opracowania systemu:

• Rozporządzenie MEN z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. z 2019 r. poz. 325).

• Ustawa z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.).

• Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 8 marca 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół

• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 lutego 2019 r. w sprawie szczegółowej organizacji publicznych szkół i publicznych przedszkoli ( Dz.U. z 2019 r. poz. 502)

• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. z 2017 r. poz. 356).

• Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach z dnia 31 marca 2017 r., (Dz.U. 2017, poz.860);

• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (Dz.U. 2012 poz. 184 z późn.zm.),

• Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1280)

• Obwieszczenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym(Dz. U. z 2020 r. poz. 1309)

• Rozporządzenie MEN z 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz.U. z 2013 r. poz. 199 ze zm.).

• Ustawa z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2021 r. poz. 1762 oraz z 2022 r. poz. 935, 1116, 1700 i 1730)

Założenia Wewnątrzszkolnego Systemu Doradztwa Zawodowego

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego w Szkole określa ogół działań podejmowanych przez szkołę w celu prawidłowego przygotowania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia. System określa cele, zadania oraz formy i metody pracy zawodoznawczej w ramach rocznego harmonogramu działań. Doradztwo zawodowe jest nieodłączną częścią procesu wychowania i służy prawidłowemu rozpoznaniu przez ucznia swojego potencjału edukacyjno-zawodowego. Celem nauczania i wychowania jest optymalne przygotowanie młodzieży do aktywnego funkcjonowania we współczesnym społeczeństwie, a przede wszystkim do podjęcia pracy zawodowej, zgodnej z możliwościami jednostki i uwarunkowaniami rynku pracy.

Zadaniem Wewnątrzszkolnego Systemu Doradztwa Zawodowego jest stworzenie jednolitej, uwzględniającej etapy rozwojowe uczniów oraz specyfikę typów szkół, systemowej koncepcji orientacji zawodowej rozumianej jako ogół działań dydaktyczno-wychowawczych skierowanych do uczniów klas I-VIII szkoły podstawowej, kształtowanie u uczniów proaktywnej postawy wobec pracy i edukacji, pomoc uczniom w samopoznaniu, w kształtowaniu pozytywnej motywacji do nauki, zdobywaniu informacji o możliwościach edukacji, zawodach i rynku pracy.

Podstawowe pojęcia z zakresu doradztwa zawodowego

Poradnictwo zawodowe:

Długofalowe i wieloetapowe działania wychowawcze, towarzyszące jednostce w trakcie jej rozwoju zawodowego. Obejmuje ono udzielanie pomocy uczniom i dorosłym w planowaniu, tworzeniu i rozwoju kariery zawodowej, przynoszącej jednostce satysfakcję i zawodowy sukces (Ogólne zasady funkcjonowania poradnictwa zawodowego w systemie urzędów pracy, 1996, Wyd. KUP s.4, maszynopis).

Informacja zawodowa:

Zbiory danych potrzebnych jednostce do podejmowania kolejnych decyzji zawodowych oraz związanych z zatrudnieniem. Zakres treści, metod i kanały przekazywanych informacji są dostosowane do etapu rozwoju zawodowego jednostki oraz rodzajów podejmowanych decyzji (K. Lelińska, Przygotowanie uczniów do wyboru zawodu metodą zajęć praktycznych, 1985, WSiP s. 35).

Orientacja zawodowa:

Działania wychowawcze szkoły, rodziców i innych osób, grup i instytucji mające na celu przygotowanie młodzieży do planowania kariery zawodowej, których ważnym elementem jest podejmowanie kolejnych decyzji wyboru zawodu i szkoły (K. Lelińska, Założenia i kierunki rozwoju poradnictwa zawodowego w warunkach reformy edukacji, 1999, s. 29).

Doradztwo zawodowe:

Świadczenie pomocy w dokonywaniu kolejnych decyzji wyboru zawodu lub pracy w formie indywidualnej porady zawodowej, poprzez analizę pola problemowego jednostki i udzielanie jej informacji zawodowych, podawanie wskazówek, sugestii oraz instrukcji (K. Lelińska, Założenia i kierunki rozwoju poradnictwa zawodowego w warunkach reformy edukacji, 1999, Problemy poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego Nr 2/11, s. 29).

Doradca zawodowy:

Osoba udzielająca pomocy, w formie grupowych i indywidualnych porad zawodowych, młodzieży i osobom dorosłym w wyborze zawodu, kierunku kształcenia i szkolenia, uwzględniając ich możliwości psychofizyczne i sytuację życiową a także potrzeby rynku pracy oraz możliwości systemu edukacyjnego, współpracując z rodzicami i nauczycielami w procesie orientacji zawodowej uczniów oraz wykorzystując w tym celu wiedzę o zawodach, znajomość psychologicznych i pedagogicznych technik, diagnozę rynku pracy oraz techniczne środki przekazywania informacji zawodowej (Klasyfikacja zawodów i Specjalności, 1995, Wyd. MPiPS, Tom V, Zeszyt 2 cz. II, s. 497).

Informacja edukacyjna:

Zbiory danych potrzebnych jednostce do podejmowania decyzji związanych z dalszym kształceniem (opr. G. Sołtysińska).

Zawód:

Wewnętrznie spójny system czynności wymagający określonych kwalifikacji, wykonywanych w uregulowany sposób i systematycznie, stanowiący podstawę utrzymania i zapewniający pozycję w społeczeństwie (J. Szczepański, Czynniki kształtujące zawó i strukturę zawodową. Socjologia zawodów, 1965, KiW).

Zadania szkoły w zakresie Wewnątrzszkolnego Systemu doradztwa Zawodowego

• Prowadzenie działalności informacyjno-doradczej.

• Gromadzenie, aktualizacja i udostępnianie informacji edukacyjnych i zawodowych.

• Udzielanie indywidualnych porad uczniom i ich rodzicom.

• Prowadzenie grupowych zajęć aktywizujących, przygotowujących uczniów do świadomego planowania kariery i podjęcia roli zawodowej.

• Współpraca z instytucjami wspierającymi wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego,w szczególności z poradnią psychologiczno-pedagogiczną, Centrum Informacji Zawodowej oraz innymi instytucjamiświadczącymi poradnictwo i specjalistyczną pomoc uczniom i rodzicom.

• Pomoc i udostępnianie informacji o szkołach średnich.

• Współpraca wszystkich pracowników szkoły w celu realizacji zadań.

Zadania Rady Pedagogicznej

 Utworzenie i zapewnienie ciągłości działania wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zgodnie ze statutem szkoły.

 Określenie priorytetów dotyczących orientacji i informacji zawodowej na etap rok nauki.

 Realizacja działań z zakresu przygotowania uczniów do wyboru drogi zawodowej, umiejętności poruszania się na rynku pracy.

 Identyfikacja potrzeb uczniów i rodziców oraz zmian na rynku pracy i dostosowywanie do nich oferty edukacyjnej placówki.

 Prowadzenie zróżnicowanych metod aktywnego poznawania zawodów, osobowości i kierunków kształcenia oraz rynku pracy.

 Śledzenie losów edukacyjnych i zawodowych absolwentów.

 Zapewnienie uczniom profesjonalnej pomocy doradczej, włączanie placówek, instytucji i zakładów pracy w proces orientacji zawodowej.

 Poszerzanie wiedzy z zakresu współczesnych zawodów oraz zawodów przyszłości na rynku krajowym i unijnym, możliwości rozwoju

zainteresowań i talentów uczniów.

 Wspieranie lokalnych inicjatyw mających na celu pomoc młodzieży wejść na rynek pracy.

ZADANIA NAUCZYCIELI PRZEDMIOTÓW

 Wprowadzanie elementów orientacji edukacyjnej i zawodowej do lekcji przedmiotowych. Powiązanie treści przedmiotowych z możliwymi

kierunkami kształcenia i zawodu.

 Wskazywanie korelacji treści przedmiotowych z praktyką zawodową.

 Promowanie swoje przedmiotu/dyscypliny w kontekście wyborów edukacyjno -zawodowych.

 Wskazywanie zawodów, dla których umiejętności przedmiotowe są kluczowe.

 Informowanie o ścieżkach kształcenia prowadzących do zawodów.

 Wskazywanie przedmiotów pokrewnych dla prowadzonego przedmiotu.

 Uświadamianie uczniów o istotności danego przedmiotu szkolnego w karierach edukacyjno -zawodowych realizowanych w innych

dyscyplinach.

Cel Główny

 kształtowanie u uczniów kompetencji potrzebnych do świadomego i samodzielnego planowania kariery oraz podejmowania i dokonywania zmian decyzji edukacyjnych i zawodowych, uwzględniających poznawanie własnych zasobów oraz analizę informacji na temat rynku pracy i systemu edukacji. decyzji dotyczących wyborów edukacyjnych zgodnie z własnymi zainteresowaniami, wiedzą o systemie edukacji, zawodach, rynku pracy;

 przygotowanie rodziców do pełnienia roli doradców i osób wspierających swoje dzieci w procesie planowania i podejmowania decyzji edukacyjno - zawodowych;

 pomoc nauczycielom w realizacji zadań związanych z doradztwem zawodowym oraz wspomaganiem uczniów w wyborze kierunku dalszego kształcenia i zawodu.

Cele szczegółowe/rezultaty

Uczniowie:

 analizują własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe oraz stan zdrowia) w kontekście planowania przyszłości edukacyjno - zawodowej;

 określają własny system wartości dotyczący pracy, aktywności zawodowej;

 wskazują zawody i stanowiska pracy, dla których bazą są ich kwalifikacje ;

 konfrontują własne zasoby ze zidentyfikowanymi potrzebami i oczekiwaniami pracodawców oraz wymaganiami rynku pracy;

 sporządzają i aktualizują dokumenty aplikacyjne zgodnie z wymaganiami pracodawców;

 przygotowują się do zaprezentowania siebie i swoich kompetencji podczas rozmowy kwalifikacyjnej;

 korzystają ze źródeł informacji dotyczących dalszego kształcenia i doskonalenia zawodowego formalnego, pozaformalnego i nieformalnego;

 określają korzyści wynikające z uczenia się przez całe życie w rozwoju osobistym i zawodowym;

 analizują możliwości kontynuowania nauki i nabywania dodatkowych kwalifikacji;

 ustalają swoje cele, zadania i działania w kontekście planowania kariery;

 dokonują wyboru dalszej drogi edukacyjno- zawodowej zgodnie z posiadanymi zasobami i celami;

 wskazują korzyści wynikające z całożyciowego doradztwa kariery.

Rodzice:

 posiadają wiedzę na temat organizacji wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego działającego w szkole;

 są zaangażowani w udzielanie pomocy i wsparcia dziecku w procesie planowania i realizowania kariery edukacyjnozawodowej;

 są przygotowani do pełnienia roli doradców dziecka;

wiedzą gdzie szukać pomocy dla dzieci z problemami: zdrowotnymi, emocjonalnymi, decyzyjnymi, intelektualnymi;

 znają ofertę edukacyjną szkół i placówek następnego etapu edukacyjnego.

Nauczyciele:

 podkreślają w treściach przedmiotowych zagadnienia z zakresu doradztwa zawodowego;

 dbają o nabywanie kompetencji kluczowych przez uczniów, podczas realizacji podstawy programowej nauczanego przedmiotu,

 realizują zagadnienia z zakresu doradztwa zawodowego (poznawanie siebie, umiejętność współpracy w zespole, umiejętności dobrej komunikacji, autoprezentacja) na godzinach wychowawczych;

 diagnozują potrzeby i zasoby uczniów;

 rozwijają zainteresowania, umiejętności i uzdolnienia uczniów;

 wspierają rodziców w procesie doradczym;

 angażują przedstawicieli współpracujących instytucji i zakładów pracy w działania doradcze szkoły;

 znają ofertę edukacyjną szkół następnego etapu edukacyjnego i zasady rekrutacji do nich.

Formy, metody i techniki pracy doradczej adresowane do uczniów:

 Badanie (diagnoza) zapotrzebowania na działania doradcze prowadzone w szkole (wywiad, kwestionariusz ankiety).

 Zajęcia warsztatowe (grupowe) służące rozbudzeniu świadomości konieczności planowania własnego rozwoju i kariery zawodowej, umożliwiające poznanie siebie i swoich predyspozycji zawodowych

 Warsztaty doskonalące umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej i współdziałania

w grupie, radzenie sobie ze stresem.

 Udostępnianie informacji o zawodach, szkołach.

 Spotkania z przedstawicielami różnych zawodów.

 Prowadzenie kółek zainteresowań dla uczniów.

 Udzielanie indywidualnych porad uczniom.

 Organizowanie wycieczek, imprez tematycznych.

Metody w poradnictwie grupowym najczęściej stosowane w pracy doradczej:

 Aktywizujące, problemowe – burza mózgów, dyskusja;

 metoda dramy – inscenizacje i odgrywanie ról;

 metody testowe (kwestionariusze, ankiety, testy);

 metody audiowizualne – filmy edukacyjne, zasoby internetu i programy multimedialne, prezentacje multimedialne;

 treningi umiejętności społecznych, mini wykłady, pogadanki;

 wycieczki;

 spotkania z przedstawicielami poszczególnych zawodów;

 prelekcje;

 projekty uczniowskie;

 debaty;

 dyskusje.

Techniki:

 plastyczne, wzmacniające myślenie krytyczne oraz strategiczne (np. analizę SWOT),

 kwestionariusze,

 wywiady, gry i zabawy.

Dostępne materiały edukacyjne on-line:

- http://doradztwo.ore.edu.pl

- www.wybieramzawod.pl

- www.labirynt-zawodow.progra.pl

- www.pociagdokariery.pl

- www.praca.gov.pl

- https://doradca.praca.gov.pl/d2k5/zawody

- www.zawody.praca.net

Współpraca z instytucjami zajmującymi się doradztwem zawodowym

 Publiczna Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna w Częstochowie

 Centrum Informacji Zawodowej w Częstochowie

 Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Częstochowie

 Lokalni przedsiębiorcy

 Powiatowy Urząd Pracy w Częstochowie

Program realizacji doradztwa zawodowego

w Szkole Podstawowej nr 30

na rok szkolny 2022/2023

KLASY I - III